Zmiany w ustawie zasiłkowej

Znane są już dokładne terminy wejścia w życie zmian w ustawie zasiłkowej.

W dniu 30 lipca 2015 r. została opublikowana ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1066). Ustawa ta wprowadza m.in.:

• możliwość skorzystania z zasiłku macierzyńskiego przez ubezpieczonego ojca dziecka (lub innego członka najbliższej rodziny) w przypadku, gdy nieubezpieczona matka dziecka (a więc nieposiadająca uprawnień do zasiłku macierzyńskiego) nie jest w stanie – w określonych przez ustawodawcę sytuacjach – opiekować się dzieckiem,
• kolejne osoby uprawnione do zasiłku opiekuńczego i nowe okoliczności uprawniające do dodatkowego wymiaru tego świadczenia,
• nowe zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami, dla których podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe stanowi zadeklarowana kwota, podlegających ubezpieczeniu chorobowemu przez okres krótszy niż 12 miesięcy,
• nowe zaświadczenie lekarskie potwierdzające niezdolność do pracy z powodu choroby dla celów wypłaty zasiłku chorobowego (odpowiednio wynagrodzenia chorobowego) i zasiłku opiekuńczego, wystawiane w formie dokumentu elektronicznego (tzw. e-zwolnienie), przy czym zaświadczenia lekarskie na dotychczasowych zasadach będą mogły być wystawiane do końca 2017 r.

Data publikacji ustawy nowelizującej jest o tyle istotna, że przekłada się odpowiednio na datę obowiązywania większości z wymienionych wcześniej zmian. Co do zasady wchodzi ona bowiem w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., jednak niektóre jej przepisy zaczną obowiązywać już po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia zmian, albo pierwszego dnia czwartego miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia, tj. odpowiednio z dniem 14 sierpnia br. albo 1 listopada 2015 r. (patrz tabela).

Warto dodać, że najwięcej kontrowersji wzbudzają nowe zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków m.in. dla przedsiębiorców, a właściwie moment ich obowiązywania. W przypadku bowiem, gdy prawo do zasiłku osoby niebędącej pracownikiem powstanie przed dniem wejścia w życie przepisów regulujących tę kwestię, a w momencie ich obowiązywania nastąpi przerwa w pobieraniu świadczenia albo zmiana jego rodzaju, nie będzie miał zastosowania art. 43 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Przepis ten, poza wymienionym przypadkiem, gwarantuje zachowanie „starej” podstawy wymiaru zasiłku w sytuacji, gdy nie było przerwy między świadczeniami, niezależnie od ich rodzaju, albo była ona krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe.

Uznając, że wprowadzone ustawą nowelizującą vacatio legis (pierwszego dnia czwartego miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia) jest zbyt krótkie, posłowie na Sejm zaproponowali, aby zmiany w tym zakresie zaczęły obowiązywać pierwszego dnia dwunastego miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia, a więc dopiero od 1 lipca 2016 r. Do Sejmu wpłynął już regulujący tę kwestię projekt ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw, który następnie został skierowany do Biura Legislacyjnego oraz Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Dzięki tej zmianie, zdaniem pomysłodawców, kobiety prowadzące działalność gospodarczą, będące w ciąży, zostaną objęte obecnie obowiązującymi zasadami, natomiast te, które planują zajść w ciążę, będą mogły przez ten okres odprowadzać składki w wybranej przez siebie wysokości.

Terminarz zmian w zakresie ustalania uprawnień do świadczeń chorobowych oraz ich wysokości
Czego zmiana dotyczy?	Kiedy wejdzie w życie?
Zwiększenie uprawnień do zasiłku macierzyńskiego dla ubezpieczonego ojca dziecka lub innego ubezpieczonego członka najbliższej rodziny	14 sierpnia 2015 r.
Poszerzenie grona osób uprawnionych do zasiłku opiekuńczego	14 sierpnia 2015 r.
Nowy sposób obliczania podstawy wymiaru zasiłku dla osób deklarujących wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, podlegających ubezpieczeniu chorobowemu przez okres krótszy niż 12 miesięcy	1 listopada 2015 r.
Wystawianie tzw. e-zwolnień, tj. zaświadczeń lekarskich w formie dokumentu elektronicznego	1 stycznia 2016 r.